FBiO nie będzie klasycznym programem dotacyjnym. To fundusz inwestycyjny o charakterze rozwojowym, którego celem jest wzmacnianie potencjału gospodarczego i technologicznego Polski w obszarach związanych z obronnością, odpornością infrastruktury oraz bezpieczeństwem publicznym.

Pierwsze nabory przewidywane są na połowę 2026 r., natomiast przyjęcie strategii inwestycyjnej planowane jest na przełom I i II kwartału 2026 r.

Zakres wsparcia – jakie projekty mogą liczyć na finansowanie?

FBiO ma obejmować szerokie spektrum przedsięwzięć o znaczeniu strategicznym. W praktyce oznacza to wsparcie zarówno dla przemysłu obronnego, jak i dla projektów infrastrukturalnych oraz technologii podwójnego zastosowania (dual-use).

1. Infrastruktura podwójnego zastosowania (dual-use)

Możliwe kierunki finansowania:

• modernizacja mostów, dróg i tuneli o zwiększonej nośności,
• rozwój infrastruktury lotniskowej i lądowisk,
• centra logistyczne zdolne do obsługi cywilno-wojskowej,
• magazyny i zaplecze techniczne o znaczeniu strategicznym.

To istotna szansa dla firm budowlanych, inżynieryjnych oraz producentów konstrukcji i prefabrykatów.

2. Ochrona ludności i infrastruktura krytyczna

Zakres może obejmować:

• budowę i modernizację schronów,
• systemy zarządzania kryzysowego,
• zabezpieczenia sieci energetycznych i wodociągowych,
• redundantne systemy łączności.

Dla przedsiębiorstw działających w obszarze energetyki, telekomunikacji, IT i budownictwa specjalistycznego oznacza to możliwość realizacji dużych projektów inwestycyjnych.

3. Cyberbezpieczeństwo i infrastruktura cyfrowa

Finansowane mogą być:

• centra operacyjne SOC,
• systemy ochrony danych i szyfrowania,
• zabezpieczenia systemów przemysłowych (ICS/SCADA),
• bezpieczne centra przetwarzania informacji.

To segment szczególnie istotny dla spółek rozwijających rozwiązania GovTech, defense-tech oraz technologie dla administracji publicznej.

4. Badania i rozwój technologii bezpieczeństwa

Możliwe obszary:

• systemy autonomiczne (UAV, UGV),
• technologie monitoringu i sensoryki,
• rozwiązania łączności naziemnej i satelitarnej,
• technologie medyczne i inżynieryjne dla reagowania kryzysowego.

Fundusz może pełnić funkcję inwestora wzrostowego wspierającego skalowanie technologii o znaczeniu strategicznym.

Formy wsparcia finansowego

FBiO ma działać w formule konkursowej, jednak wsparcie nie będzie ograniczone do bezzwrotnych dotacji. Przewiduje się zastosowanie:

• preferencyjnych pożyczek (z możliwością częściowego umorzenia),
• wejść kapitałowych – obejmowania udziałów/akcji w spółkach,
• instrumentów hybrydowych łączących elementy długu i kapitału.

Oznacza to większy nacisk na:

• trwałość ekonomiczną projektu,
• realny model biznesowy,
• zdolność skalowania produkcji,
• znaczenie strategiczne dla bezpieczeństwa państwa.

Jak przygotować się do naboru?

Przedsiębiorcy zainteresowani aplikowaniem powinni już teraz:

1. Zidentyfikować potencjał projektu w obszarze dual-use.
2. Opracować koncepcję inwestycyjną (CAPEX + komponent B+R).
3. Przygotować analizę wpływu projektu na bezpieczeństwo i odporność infrastruktury.
4. Zbudować model finansowy uwzględniający finansowanie dłużne lub kapitałowe.

W przeciwieństwie do klasycznych grantów FENG, FBiO będzie bliżej instrumentów inwestycyjnych niż typowej dotacji – kluczowe znaczenie będzie miała zdolność projektu do generowania wartości gospodarczej oraz wzmacniania strategicznych kompetencji kraju.

Podsumowanie

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności to jeden z najważniejszych instrumentów finansowych planowanych na 2026 rok. Dla firm działających w obszarach infrastruktury, cyberbezpieczeństwa, technologii autonomicznych, energetyki czy przemysłu materiałowego może stanowić realną szansę na sfinansowanie dużych projektów inwestycyjnych i rozwojowych.

W MKC Dotacje monitorujemy przygotowania do uruchomienia funduszu i wspieramy przedsiębiorców w budowie projektów zgodnych z przyszłymi kryteriami konkursowymi – od koncepcji strategicznej, przez model finansowy, po pełną dokumentację aplikacyjną.

• Ścieżka SMART dla pojedynczych firm (PARP)
• Ścieżka SMART dla konsorcjów (NCBR)

Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje o obu ścieżkach, harmonogramach, zasadach finansowania i kwalifikowalności projektów.

1. Ścieżka SMART dla pojedynczych przedsiębiorstw (PARP)

Organizator

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Terminy planowanych naborów

• Luty 2026 – Marzec 2026 (I nabór)
• IV kwartał 2026 – IV kwartał 2026 (II nabór)

Kto może aplikować

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) prowadzące działalność na terenie Polski, które planują opracować lub wdrożyć innowacyjne rozwiązania produktowe, procesowe lub technologiczne.

Zakres i moduły wsparcia

Konkurs ma charakter modułowy – przedsiębiorcy samodzielnie dobierają zestaw modułów, które odpowiadają ich potrzebom rozwojowym:

• B+R – prace badawczo-rozwojowe własne lub zlecane na zewnątrz
• Wdrożenie innowacji – zakup maszyn, urządzeń, linii produkcyjnych
• Cyfryzacja – oprogramowanie, systemy ERP, automatyzacja procesów
• Zazielenienie przedsiębiorstwa – inwestycje OZE, fotowoltaika, efektywność energetyczna
• Internacjonalizacja – udział w targach, promocja zagraniczna
• Kompetencje – szkolenia i rozwój kadr

Poziom dofinansowania

Do 80% kosztów kwalifikowanych, w zależności od modułu i rodzaju przedsiębiorstwa.

Finansowanie pochodzi z puli 4,3 mld euro przeznaczonych na cały program FENG – Ścieżka SMART.

Dlaczego warto

To idealny konkurs dla firm, które chcą realizować projekt samodzielnie, w prostszej formule i bez konieczności tworzenia konsorcjum. Dokumentacja i proces oceny są mniej złożone niż w przypadku projektów realizowanych przez NCBR.

2. Ścieżka SMART dla konsorcjów (NCBR)

Organizator

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR)

Terminy planowanych naborów

• Marzec 2026 – Maj 2026 (I nabór)
• III kwartał 2026 – IV kwartał 2026 (II nabór)

Kto może aplikować

Konsorcja złożone z:

• przedsiębiorstw (MŚP i dużych firm),
• jednostek naukowych lub organizacji badawczych,
• organizacji pozarządowych (NGO).

Liderem konsorcjum zawsze jest przedsiębiorstwo.

Zakres wsparcia

Wariant dla konsorcjów nastawiony jest na bardziej złożone projekty o dużej skali i potencjale wdrożeniowym. Finansowanie obejmuje m.in.:

• prace badawczo-rozwojowe realizowane wspólnie z jednostkami naukowymi,
• budowę lub doposażenie laboratoriów i centrów badawczo-rozwojowych,
• inwestycje wdrożeniowe (linie pilotażowe, hale, maszyny),
• działania proekologiczne i internacjonalizacyjne.

Wymagania i budżet

• Obowiązkowy moduł B+R, który stanowi podstawę projektu.
• Minimalna wartość kosztów kwalifikowanych w module B+R: od 3 mln zł.
• Budżet jednej edycji konkursu to nawet 1 mld zł – z czego połowa dla konsorcjów z udziałem dużych przedsiębiorstw.
• Projekty realizowane w konsorcjach wymagają podpisania umowy konsorcjum i szczegółowego podziału ról, praw własności intelektualnej oraz zakresu prac.

Jak przygotować się do naboru?

Zarówno w przypadku PARP, jak i NCBR, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie dokumentacji projektowej i koncepcji badań.

W MK Consulting pomagamy:

• opracować program badań i koncepcję projektu,
• zbudować strukturę konsorcjum i umowę partnerską,
• przygotować kompletną dokumentację wniosku SMART,
• obliczyć realny poziom dofinansowania i koszty kwalifikowane.

5. Podsumowanie

Ścieżka SMART 2026 to największy w Polsce program finansowania innowacji – dostępny zarówno dla firm działających samodzielnie, jak i w partnerstwach naukowo-biznesowych.

Dzięki modułowej strukturze przedsiębiorcy mogą rozwijać badania, wdrażać nowe technologie, digitalizować procesy, inwestować w zieloną transformację i ekspansję zagraniczną.

Zaplanuj przygotowania już teraz – proces opracowania koncepcji B+R i dokumentacji może potrwać kilka miesięcy.

Skontaktuj się z nami: biuro@mkcdotacje.pl

MK Consulting – skutecznie pozyskujemy i rozliczamy dotacje dla innowacyjnych firm.

Ulga na prototyp (tzw. ulga inwestycyjna) to instrument podatkowy umożliwiający przedsiębiorstwom dodatkowe odliczenie 30% kosztów produkcji próbnej nowego produktu – nie więcej niż 10% dochodu.

Z ulgi mogą skorzystać firmy, które zakończyły etap B+R i przystąpiły do rozruchu technologicznego produkcji, czyli testów i prób przed uruchomieniem produkcji seryjnej.

Obszar wsparcia – produkcja próbna

Zgodnie z art. 18ea ust. 3 ustawy o CIT, produkcja próbna to etap, w którym przedsiębiorstwo:

„… wykonuje próby i testy przed uruchomieniem właściwego procesu produkcji nowego produktu powstałego w wyniku prowadzenia prac badawczo-rozwojowych.”

W praktyce oznacza to możliwość objęcia ulgą kosztów ponoszonych na rozruch technologiczny i przygotowanie produktu do sprzedaży.

Na tym etapie można uwzględnić również działania służące uzyskaniu certyfikatów, homologacji, znaków CE, zezwoleń czy innych wymaganych dokumentów niezbędnych do wprowadzenia produktu do obrotu.

Koszty kwalifikowane w uldze na prototyp

Do ulgi można zaliczyć wszystkie wydatki związane czasowo i celowo z etapem produkcji próbnej, m.in.:

• zakup lub wytworzenie nowych środków trwałych niezbędnych do rozruchu technologicznego,
• ulepszenia i dostosowania istniejących maszyn i urządzeń,
• zakup surowców i materiałów wykorzystanych podczas produkcji próbnej,
• badania, ekspertyzy i dokumentację potrzebną do uzyskania certyfikatu, homologacji, znaku CE, znaku bezpieczeństwa lub zezwoleń na obrót,
• badania cyklu życia produktu (LCA),
• system weryfikacji technologii środowiskowych (ETV).

Warunki kwalifikacji

Aby skorzystać z ulgi, należy:

1. Udokumentować źródło B+R – produkt musi wynikać z działalności badawczo-rozwojowej.
2. Ustalić moment rozpoczęcia i zakończenia produkcji próbnej – od pierwszego kosztu związanego z rozruchem do rozpoczęcia produkcji seryjnej.
3. Prowadzić ewidencję kosztów – z rozbiciem na środki trwałe, surowce, badania, certyfikację itp.
4. Zachować dokumentację techniczną – raporty z prób, protokoły testów, zestawienia materiałowe, wyniki LCA, faktury, korespondencję z jednostkami certyfikującymi.

Przykład korzyści

Firma produkcyjna poniosła 1 000 000 zł kosztów kwalifikowanych w ramach produkcji próbnej.

Dodatkowe odliczenie 30% daje:

→ 300 000 zł odliczenia od podstawy opodatkowania,

co przy stawce CIT 19% oznacza oszczędność ok. 57 000 zł.

Połącz ulgę na prototyp z innymi ulgami

Aby maksymalizować efekty podatkowe, warto połączyć ulgę na prototyp z pozostałymi preferencjami:

1. Ulga B+R – badania i opracowanie nowego produktu,
2. Ulga na prototyp – rozruch technologiczny i testy,
3. Ulga na robotyzację – automatyzacja produkcji,
4. Ulga na ekspansję – promocja i sprzedaż nowego produktu.

Dzięki temu przedsiębiorstwo może optymalnie wykorzystać łańcuch ulg w całym cyklu innowacji.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy można rozliczyć zakup maszyn?

• Tak, jeśli są one niezbędne do produkcji próbnej lub zostały dostosowane w celu jej realizacji.

Czy dokumentacja do certyfikacji wchodzi do ulgi?

• Tak – badania, ekspertyzy i dokumenty wymagane do certyfikatów, homologacji, znaków CE lub zezwoleń można zaliczyć jako koszty kwalifikowane.

Kiedy kończy się produkcja próbna?

• Z chwilą rozpoczęcia produkcji seryjnej nowego produktu – po tej dacie nie można kwalifikować kolejnych kosztów w ramach ulgi na prototyp.

Jak możemy pomóc

Zespół MKC Dotacje wspiera przedsiębiorców w pełnym procesie rozliczania ulg podatkowych:

• analiza kwalifikowalności projektu,
• identyfikacja i dokumentacja kosztów,
• przygotowanie kalkulacji korzyści,
• wsparcie przy rozliczeniu CIT/PIT.

Skontaktuj się z nami: biuro@mkcdotacje.pl

Budżet programu szacowany jest na 25–26 miliardów złotych, a jego operatorem będzie Bank Gospodarstwa Krajowego poprzez powołaną spółkę celową. Start funduszu planowany jest na III kwartał 2025 roku, a pierwsze nabory mają zostać ogłoszone w połowie 2026 roku.

Cele i priorytety FBiO

Fundusz ma wspierać inwestycje zwiększające bezpieczeństwo obywateli, odporność infrastruktury oraz rozwój krajowego przemysłu technologicznego i badawczo-rozwojowego.

Wsparcie będzie kierowane do samorządów, przedsiębiorstw przemysłowych, technologicznych, energetycznych i start-upów.

Priorytetowe obszary inwestycji:

1. Ochrona ludności i obywateli – budowa i modernizacja schronów, systemów ostrzegania, sieci wodociągowych i telekomunikacyjnych.
2. Infrastruktura dual-use – modernizacja dróg, mostów, lądowisk i obiektów o podwójnym przeznaczeniu (cywilno-wojskowym).
3. Modernizacja przemysłu i B+R – wsparcie firm technologicznych i produkcyjnych w badaniach, rozwoju, certyfikacji oraz wdrażaniu innowacji.
4. Cyberbezpieczeństwo i infrastruktura krytyczna – rozwój systemów ochrony danych, centrów przetwarzania i zabezpieczeń dla strategicznych sektorów gospodarki.

Formy finansowania

FBiO zaoferuje elastyczne instrumenty wsparcia:

• preferencyjne pożyczki,
• inwestycje kapitałowe,
• instrumenty częściowo umarzalne (np. w przypadku realizacji celu publicznego lub obronnego).

Kto może skorzystać?

• Przemysł technologii dual-use

Firmy rozwijające oprogramowanie, systemy AI, sensory, drony i inne rozwiązania mogące znaleźć zastosowanie w obronności.

Cel: skalowanie produkcji, certyfikacja, ekspansja zagraniczna.

• Przemysł ciężki i produkcyjny

Duże zakłady przemysłowe (chemiczne, stalowe, automotive).

Cel: modernizacja linii technologicznych i zwiększenie odporności zakładów.

• Energetyka i infrastruktura krytyczna

Operatorzy sieci, OZE, spółki infrastrukturalne.

Cel: zabezpieczenie infrastruktury, magazyny energii, cyberochrona.

• Samorządy i spółki komunalne

Miasta powyżej 50 tys. mieszkańców, powiaty, spółki miejskie.

Cel: schrony, drogi, systemy ostrzegania, wodociągi.

• Start-upy i firmy B+R

MŚP oraz firmy high-tech rozwijające technologie o potencjale strategicznym.

Cel: proof of concept, prototypy, współpraca z sektorem publicznym.

Dlaczego warto przygotować się już teraz?

Choć nabory ruszą w 2026 roku, doświadczenia z innych funduszy pokazują, że najwięcej zyskują ci, którzy zaczęli planować z wyprzedzeniem.

Już dziś warto:

• zdefiniować projekt inwestycyjny lub badawczy,
• przygotować analizy potrzeb i ryzyk,
• opracować model finansowania,
• zbudować potencjał organizacyjny (partnerzy, konsorcja, kompetencje B+R)

Podsumowanie

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności to bezprecedensowa szansa na sfinansowanie inwestycji zwiększających bezpieczeństwo kraju – zarówno w wymiarze militarnym, jak i cywilnym.

Dzięki połączeniu finansowania publicznego i prywatnego FBiO może stać się najważniejszym instrumentem inwestycyjnym dekady.

Chcesz dowiedzieć się, czy Twój projekt kwalifikuje się do FBiO?

Skontaktuj się z nami – pomożemy ocenić potencjał inwestycji, przygotować analizę B+R oraz opracować dokumentację projektową.

MK Consulting – eksperci w pozyskiwaniu funduszy na rozwój, innowacje i bezpieczeństwo.

biuro@mkcdotacje.pl

STEP – nowe otwarcie dla europejskich technologii strategicznych

STEP (Strategic Technologies for Europe Platform) to nowy program Unii Europejskiej wspierający przedsięwzięcia o strategicznym znaczeniu dla niezależności technologicznej i odporności gospodarczej UE. Obejmuje projekty w sektorach kluczowych dla transformacji cyfrowej, zielonej gospodarki oraz bezpieczeństwa publicznego – takich jak biotechnologie, cleantech, deeptech, technologie cyfrowe i medyczne.

STEP wspiera inwestycje, które zmniejszają zależność Europy od importu kluczowych komponentów, surowców czy technologii, stawiając na rozwój lokalnych zdolności produkcyjnych w strategicznych sektorach.

Ścieżka SMART w praktyce – wyzwania i ograniczenia

Z kolei Ścieżka SMART to flagowy polski instrument wsparcia innowacji, oferujący szerokie możliwości dla projektów B+R oraz wdrożeniowych. Niestety, efektywność programu budzi zastrzeżenia – w zakończonych naborach tylko ok. 10% wniosków uzyskało pozytywną ocenę. Główne problemy to:

• subiektywność ocen ekspertów,
• nieprecyzyjne wezwania do uzupełnień,
• krótkie terminy paneli eksperckich,
• brak transparentności całego procesu.

W efekcie wielu przedsiębiorców rezygnuje z udziału, mimo potencjalnie atrakcyjnego dofinansowania.

Co łączy STEP i SMART?

Mimo różnic, oba programy oferują wsparcie dla innowacyjnych projektów B+R i inwestycyjnych, są otwarte dla firm różnej wielkości (MŚP i dużych), oraz korzystają z porównywalnych wzorów dokumentów i kryteriów oceny.

Zbliżona jest także podstawa prawna i poziom możliwego współfinansowania – w obu przypadkach sięgającego nawet 80% kosztów kwalifikowanych, w zależności od rodzaju projektu i wielkości firmy.

Kluczowe różnice: zakres, struktura, innowacyjność i budżet

Dla kogo STEP będzie lepszym wyborem?

STEP jest szczególnie atrakcyjny dla średnich i dużych przedsiębiorstw planujących:

• produkcję strategicznych komponentów (np. półprzewodników, technologii OZE, wodoru),
• inwestycje zwiększające moce produkcyjne w ramach UE,
• projekty niekoniecznie o charakterze innowacyjnym, ale ważne z punktu widzenia suwerenności gospodarczej.

W przeciwieństwie do Ścieżki SMART, w STEP nie ma obowiązku realizacji prac B+R – co otwiera szansę także dla firm koncentrujących się wyłącznie na inwestycjach.

Podsumowanie

STEP i SMART to dwa różne podejścia do finansowania innowacji. Ścieżka SMART sprawdzi się w przypadku mniejszych projektów z szerokiego wachlarza branż. STEP to program dla firm gotowych realizować wielomilionowe inwestycje w kluczowych sektorach, istotnych dla przyszłości Europy.

Potrzebujesz pomocy w wyborze odpowiedniego programu i przygotowaniu wniosku?
Skontaktuj się z nami – zespół MK Consulting z sukcesem pozyskuje finansowanie na projekty B+R i inwestycje w całej Polsce.

Prototypowanie to krytyczny etap projektów badawczo-rozwojowych – umożliwia testowanie koncepcji w rzeczywistych warunkach, weryfikację technologii oraz redukcję ryzyka przed komercjalizacją. Budowa fizycznych prototypów i pilotażowych linii technologicznych często stanowi największy koszt projektów B+R.

2. Co się zmieniło? Nowe zasady kwalifikowania kosztów w dotacjach

W 2024 r. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) wprowadziło nowe interpretacje przepisów unijnych. Elementy wykorzystywane do budowy prototypów (np. aparatura, sprzęt) zostały przesunięte z kategorii „Dostawy (inne niż środki trwałe)” do „Amortyzacja (aparatura i sprzęt)”.
Zgodnie z oficjalnymi wytycznymi przekazanymi przez Instytucję Zarządzającą FENG do Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), kwalifikowane mogą być jedynie odpisy amortyzacyjne odpowiadające okresowi faktycznego wykorzystania sprzętu w pracach B+R, a nie jego pełna wartość.

Podobnie, w maju 2025 r. wprowadzono restrykcje w rozliczaniu leasingu sprzętu – niezależnie od formy (finansowy lub operacyjny), jedynym kosztem kwalifikowanym są odpisy amortyzacyjne, a nie pełne opłaty leasingowe. Te zmiany są uzasadniane zgodnością z art. 25 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 oraz zaleceniami po audytach KE.

3. Co mówi orzecznictwo? Konflikt nowej praktyki z precedensem

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 sierpnia 2022 r. (sygn. II FSK 3142/19) uznał, że prototypy w projektach B+R — tworzone jednorazowo i zużywane podczas testów — nie spełniają kryteriów środka trwałego. Zatem nie powinny podlegać amortyzacji w rozumieniu przepisów o rachunkowości i podatku dochodowym.

Celem ich budowy nie jest bowiem generowanie przychodów czy długoterminowe użytkowanie, lecz jedynie eksperymentalne sprawdzenie koncepcji. W świetle tego wyroku nowe wytyczne MFiPR i PARP mogą być sprzeczne z krajowym orzecznictwem i zwiększać ryzyko zakwestionowania kosztów na etapie kontroli.

4. Jakie skutki dla wnioskodawców?

• Brak możliwości rozliczenia kosztów zakupu sprzętu do prototypów w pełnej wysokości.
• Znaczące ograniczenie poziomu dofinansowania — rozliczenie tylko proporcjonalnych odpisów amortyzacyjnych.
• Wzrost ryzyka interpretacyjnego i rozbieżności między podejściem instytucji a orzecznictwem sądowym.

5. Rozwiązanie alternatywne – outsourcing prototypowania

Jedyną w pełni kwalifikowalną ścieżką finansowania prototypów pozostaje zlecenie ich wykonania w formie usługi lub podwykonawstwa. W takiej sytuacji całość kosztów (np. wykonania, testów, montażu) może zostać zakwalifikowana jako wydatek w module B+R.

Dla firm z sektorów takich jak inżynieria, automatyka, elektronika czy nowe materiały — taka forma może być dziś najkorzystniejszym rozwiązaniem.

6. Praktyczne rekomendacje dla firm

Podsumowanie

Zmiany w interpretacji zasad rozliczania kosztów budowy prototypów znacząco wpłynęły na opłacalność i dostępność dotacji dla firm realizujących projekty badawczo-rozwojowe. Wprowadzają nie tylko ograniczenia finansowe, ale też budzą istotne wątpliwości natury prawnej — będąc w konflikcie z orzecznictwem sądów administracyjnych. Obecnie najbezpieczniejszą i najefektywniejszą formą finansowania prototypów pozostaje model podwykonawczy.

Czym są Fundusze Norweskie i EOG?

Fundusze Norweskie i EOG to forma wsparcia finansowego przekazywanego przez Norwegię, Islandię i Liechtenstein na rzecz krajów Unii Europejskiej o niższym poziomie dochodów. W zamian za udzielaną pomoc, państwa te uzyskują dostęp do rynku wewnętrznego UE, mimo że nie są jej członkami.

Polska korzysta z tej formy wsparcia od 2016 roku. W ramach poprzedniej, trzeciej edycji (2014–2021), była największym beneficjentem – otrzymała 3,5 mld zł, co stanowiło niemal 29% całej dostępnej puli. Dzięki temu zrealizowano niemal 1800 projektów w takich obszarach jak: badania i rozwój, innowacje, kultura, ochrona środowiska, edukacja, zdrowie i rozwój lokalny.

IV edycja – zakres tematyczny i harmonogram

W IV edycji Polska znów pełni rolę największego beneficjenta – otrzyma 4 miliardy złotych, co stanowi 25% całkowitej alokacji dostępnej dla 15 krajów. Programy zostaną uruchomione na przełomie 2025 i 2026 roku.

Nowa edycja koncentruje się na wsparciu dla projektów związanych z:

• badaniami podstawowymi i stosowanymi,
• zieloną transformacją i technologiami środowiskowymi,
• przedsiębiorczością i innowacjami w MŚP,
• transformacją energetyczną,
• kulturą i dziedzictwem,
• wymiarem sprawiedliwości i rozwojem społeczeństwa obywatelskiego.

Dodatkowo zaplanowano wsparcie techniczne oraz inicjatywy w ramach Funduszu Współpracy Dwustronnej, ułatwiającego budowanie relacji między polskimi instytucjami i partnerami z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.

Okres kwalifikowalności projektów:

Od 24 kwietnia 2025 r. do końca kwietnia 2031 r.

Wszystkie wydatki poniesione w tym okresie, po spełnieniu wymagań formalnych, będą mogły zostać zrefundowane.

Fundusze Norweskie dla przedsiębiorstw

W nowej edycji przewidziano istotne wsparcie dla sektora MŚP. Wśród planowanych priorytetów znajdują się:

• Badania Stosowane i Innowacje (ok. 343 mln zł)
• Zarządzane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Finansowane będą projekty B+R o wysokim potencjale wdrożeniowym.
• Zielona Przedsiębiorczość i Innowacje (ok. 236 mln zł)
• Zarządzane przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Program prawdopodobnie skoncentruje się na wdrażaniu innowacyjnych technologii środowiskowych przez MŚP.

Co dalej?

Pierwsze szczegółowe informacje o zasadach naborów i kryteriach wyboru projektów mają zostać ogłoszone w IV kwartale 2025 roku.

W MK Consulting już teraz analizujemy obszary tematyczne i przygotowujemy naszych klientów do skutecznego aplikowania o środki w ramach Funduszy Norweskich. Jeżeli Twoja firma planuje projekt badawczo-rozwojowy, zieloną transformację lub wdrożenie innowacyjnych technologii – to najlepszy moment, by zacząć przygotowania.

Chcesz skorzystać z nadchodzącego naboru? Skontaktuj się z nami – doradzimy, przygotujemy dokumentację i poprowadzimy projekt od A do Z.

kontakt@mkcdotacje.pl

1. Wyższy próg stosowania zasady konkurencyjności

Dotychczasowy limit 50 tys. zł netto, od którego należało stosować zasadę konkurencyjności, został podniesiony do 80 tys. zł netto. Dzięki temu mniejsze zamówienia mogą być realizowane w prostszy sposób, bez konieczności uruchamiania formalnych procedur wyboru wykonawcy. Warto pamiętać, że dla postępowań rozpoczętych przed 25 marca 2025 r. nadal obowiązuje stary limit.

2. Zmiany w kwalifikowalności podatku VAT

Nowe regulacje uwzględniają sytuację nie tylko beneficjenta, ale również innych podmiotów uczestniczących w realizacji projektu, takich jak partnerzy czy grantobiorcy. Jeśli którykolwiek z tych podmiotów posiada możliwość odzyskania VAT, to podatek ten nie będzie uznany za wydatek kwalifikowalny.

3. Doprecyzowanie zasad unikania konfliktu interesów

Wytyczne zawierają bardziej szczegółowe definicje i wskazania dotyczące konfliktu interesów. Obowiązek wyłączenia z postępowań osób powiązanych z wykonawcami został jednoznacznie określony. Wyjątek stanowi jedynie udzielanie zamówień jednostkom formalnie powiązanym.

4. Uproszczenia w zamówieniach uzupełniających

Beneficjenci mogą obecnie zawierać dodatkowe umowy na powtórzenie podobnych usług lub robót z tym samym wykonawcą, o ile przewidzieli taką możliwość na etapie pierwotnego zapytania ofertowego i wcześniej oszacowali wartość takiego rozszerzenia.

5. Zakup nieruchomości – nowe zasady

Wprowadzono większą przejrzystość w zakresie kwalifikowalności wydatków dotyczących nieruchomości. Limity 10% lub 15% dotyczą wyłącznie nabycia prawa własności. Najem, dzierżawa i inne formy korzystania z nieruchomości są traktowane odrębnie. Zniesiono również obowiązek stosowania operatu szacunkowego, jeśli przepisy przewidują inną formę wyceny.

6. Zmiany w zasadach dotyczących zaliczek

Dotychczas należało dostarczyć towary lub usługi objęte zaliczką w okresie kwalifikowalności projektu. Nowe wytyczne pozwalają na ich dostarczenie po zakończeniu okresu kwalifikowalności, o ile sama zaliczka została wypłacona w jego trakcie. To znaczące ułatwienie dla beneficjentów rozliczających projekty pod koniec okresu realizacji.

Zmiany te mają na celu uproszczenie i usprawnienie realizacji projektów unijnych. W przypadku pytań lub potrzeby wsparcia w dostosowaniu dokumentacji projektowej do nowych wytycznych, zapraszamy do kontaktu z zespołem M.K. Consulting.

Dlaczego audyt energetyczny jest ważny?

W dobie zmian klimatycznych i rosnących cen energii efektywność energetyczna staje się jednym z filarów nowoczesnej strategii biznesowej. Dyrektywa UE 2012/27/UE oraz Ustawa o efektywności energetycznej z 20 maja 2016 r. nakładają na duże przedsiębiorstwa obowiązek przeprowadzania audytów energetycznych co 4 lata.

To jednak znacznie więcej niż wymóg administracyjny – audyt energetyczny umożliwia identyfikację strat, wskazuje działania oszczędnościowe i daje podstawę do ubiegania się o wsparcie finansowe, m.in. w ramach programów dotacyjnych.

Kogo dotyczy obowiązek audytu?

Obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego co 4 lata dotyczy firm, które spełniają przynajmniej jeden z poniższych warunków:

• zatrudniają średniorocznie co najmniej 250 pracowników,
• osiągają roczny obrót powyżej 50 mln euro lub
• posiadają sumę aktywów bilansowych powyżej 43 mln euro.
• Zwolnione są firmy, które posiadają wdrożony system zarządzania energią (ISO 50001) lub środowiskowego (EMAS), o ile audyt energetyczny jest ich elementem.

Brak przeprowadzenia audytu może skutkować karą do 5% rocznego przychodu.

Co zawiera audyt energetyczny przedsiębiorstwa?

Audyt to kompleksowa analiza obejmująca całą gospodarkę energetyczną firmy, w tym:

• zużycie energii w budynkach i obiektach,
• procesy przemysłowe i instalacje technologiczne,
• systemy transportowe i logistyczne,
• różne nośniki energii,
• organizację zarządzania energią.

Profesjonalny audyt opiera się na rzeczywistych danych oraz analizie kosztowej cyklu życia obiektów i instalacji. Kluczowym elementem są konkretne rekomendacje zmian – od działań organizacyjnych po inwestycje, wraz z oceną opłacalności i czasu zwrotu.

Korzyści z przeprowadzenia audytu energetycznego

• Dobrze przeprowadzony audyt to realne wsparcie w rozwoju firmy. Oto najważniejsze korzyści:
• Obniżenie kosztów operacyjnych – dzięki zmniejszeniu zużycia energii,
• Wskazanie obszarów strat i możliwości optymalizacji,
• Rekomendacje oszczędnościowe – zarówno inwestycyjne, jak i niskokosztowe,
• Dostęp do finansowania i dotacji – np. w ramach Kredytu Ekologicznego,
• Wzmocnienie wizerunku – firmy odpowiedzialnej środowiskowo,
• Przygotowanie do raportowania ESG – coraz istotniejszego w relacjach B2B.

Jak przeprowadzić audyt zgodnie z prawem?

Audyt powinien być przeprowadzony przez:

• niezależny podmiot posiadający doświadczenie w audytach energetycznych, lub
• eksperta wewnętrznego, pod warunkiem braku bezpośredniego zaangażowania w audytowane procesy.

Zgodnie z normą PN-EN 16247, audyt powinien obejmować:

• Wstępną wizytę i zebranie danych,
• Analizę techniczno-ekonomiczną,
• Opracowanie raportu,
• Spotkanie podsumowujące.

Wsparcie M.K. Consulting – postaw na doświadczenie

Przeprowadzenie skutecznego audytu energetycznego wymaga wiedzy, doświadczenia i znajomości przepisów. Nasz zespół ekspertów:

• gwarantuje zgodność audytu z wymaganiami prawnymi,
• analizuje wszystkie obszary zużycia energii w firmie,
• dostarcza konkretne, mierzalne rekomendacje,
• wspiera we wdrażaniu zmian i pozyskiwaniu finansowania.

Jeśli Twoja firma podlega obowiązkowi audytowemu lub chcesz obniżyć koszty energii – skontaktuj się z nami. Pokażemy Ci, jak przekształcić obowiązek w realną szansę rozwoju.

Potrzebujesz audytu energetycznego?

Skontaktuj się z nami – doradzimy, pomożemy, przeprowadzimy cały proces.

Czym jest inicjatywa STEP?

STEP (Strategic Technologies for Europe Platform) to instrument wsparcia, który integruje aż 11 różnych unijnych programów, takich jak Horyzont Europa, InvestEU czy Fundusz Innowacyjny. Jego głównym celem jest wspieranie rozwoju technologii o kluczowym znaczeniu dla gospodarki europejskiej, zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw oraz ograniczanie zależności UE od państw trzecich.

Kluczowe obszary wsparcia w ramach STEP obejmują:

• Technologie cyfrowe – m.in. sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, zaawansowane systemy łączności;
• Czyste technologie – rozwiązania związane z transformacją energetyczną, odnawialnymi źródłami energii, gospodarką o obiegu zamkniętym;
• Biotechnologie – innowacje w medycynie, farmaceutyce oraz rolnictwie.

STEP SEAL – pieczęć jakości

Jednym z istotnych elementów programu jest tzw. STEP SEAL, czyli pieczęć suwerenności. To prestiżowe wyróżnienie dla projektów, które spełniają wysokie standardy merytoryczne i mają strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej. Otrzymanie pieczęci zwiększa szanse przedsiębiorstwa na pozyskanie dofinansowania oraz otwiera drzwi do współpracy z inwestorami prywatnymi i publicznymi.

Szansa dla polskich firm

W Polsce program STEP będzie realizowany w ramach piątego priorytetu FENG, na który przeznaczono budżet w wysokości 900 mln euro. Środki te będą dostępne zarówno dla projektów badawczo-rozwojowych, jak i inwestycyjnych. Program skierowany jest do firm każdej wielkości – od małych startupów po duże przedsiębiorstwa.

Warto zaznaczyć, że planowane jest zwiększenie intensywności wsparcia zgodnie z mapą pomocy regionalnej – w większości województw o 10 punktów procentowych, a w dolnośląskim, wielkopolskim i niektórych mazowieckich – o 5 p.p.

Jak skorzystać z programu STEP?

Polskie firmy muszą śledzić ogłoszenia dotyczące wdrażania piątego priorytetu FENG, które mają ruszyć w 2025 roku. Konieczne jest również przygotowanie projektów, które będą charakteryzować się wysokim potencjałem innowacyjnym oraz znaczeniem dla suwerenności i konkurencyjności europejskiej gospodarki.

Dlaczego warto działać już dziś?

Przygotowanie projektów spełniających rygorystyczne kryteria STEP wymaga czasu oraz odpowiedniego zaplecza eksperckiego. Firmy, które już teraz rozpoczną prace nad koncepcją innowacyjnych rozwiązań w obszarach cyfryzacji, czystych technologii lub biotechnologii, zyskają przewagę konkurencyjną i zwiększą swoje szanse na sukces w przyszłych konkursach.

Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak Twoja firma może skorzystać z możliwości, jakie daje inicjatywa STEP, skontaktuj się z naszym zespołem ekspertów. Pomożemy Ci przejść przez cały proces – od analizy potencjału projektu, przez przygotowanie wniosku, po efektywne wykorzystanie przyznanych środków. Razem budujmy nowoczesną, konkurencyjną i suwerenną Europę.